Có những lựa chọn tưởng rất bình thường ở thời điểm bắt đầu, nhưng nhiều năm sau nhìn lại mới thấy đó chính là lựa chọn định hình cả một cuộc đời. Từ nhỏ, Trịnh Đức Thảo đã ấp ủ ước mơ trở thành thầy giáo. Ước mơ ấy đưa cậu học trò đến Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Sư phạm Việt Bắc – nay là Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên. Năm 1995, Trịnh Đức Thảo tốt nghiệp thủ khoa. Với kết quả xuất sắc, trước người giáo viên trẻ khi ấy là nhiều cơ hội rộng mở, nhưng thầy chọn trở về Trường THCS Độc Lập, nơi từng lưu giữ những năm tháng học trò của chính mình. Sau này, thầy gọi đó là nơi vừa “cất giữ những kỉ niệm hồn nhiên trong sáng tuổi học trò”, vừa là nơi mình tiếp tục “gieo những mầm xanh hy vọng” trên con đường giáo dục. Một cuộc trở về giản dị nhưng rồi trở thành cuộc gắn bó dài lâu: từ người học trò đến người thầy, và từ người thầy đến người đứng đầu chính mái trường năm xưa.
Những năm trực tiếp đứng lớp giúp thầy Thảo nhận ra một thực tế: không ít học sinh ngại tiếng Anh, thiếu tự tin và sợ mắc lỗi khi giao tiếp. Vì thế, thay vì chỉ tìm cách để học sinh học tốt hơn, thầy tìm cách khiến các em yêu môn học trước đã. Những giờ tiếng Anh có thêm trò chơi, bài hát, câu đố, hoạt động cặp – nhóm và những tình huống giao tiếp gần gũi; học sinh được nói nhiều hơn, làm nhiều hơn và trở thành chủ thể thực sự của quá trình học. Rồi tiếng Anh bước ra khỏi bốn bức tường lớp học qua Dạ hội ngoại ngữ, Trại ngôn ngữ, hội thi nói tiếng Anh, ngày hội sử dụng ngoại ngữ, sân khấu kịch, kể chuyện, hùng biện và giao lưu với chuyên gia nước ngoài. Đằng sau những hoạt động tưởng như vui chơi ấy là một mong muốn rất nghiêm túc của người thầy: để ngoại ngữ không chỉ nằm trên trang sách mà trở thành chiếc chìa khóa giúp học trò tự tin bước ra một thế giới rộng lớn hơn. Trong quá trình giảng dạy và ôn luyện đội tuyển học sinh giỏi của trường đã có 9 giải quốc gia, 148 giải cấp tỉnh và 263 giải cấp thành phố môn tiếng Anh.
Nhưng có lẽ điều đáng quý ở Trịnh Đức Thảo không chỉ là việc dạy giỏi, mà còn là mong muốn làm cho những người bên cạnh mình cùng giỏi lên. Là giáo viên cốt cán và báo cáo viên trong nhiều chương trình bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh, thầy tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp và tạo cơ hội để giáo viên trẻ bước ra những không gian chuyên môn rộng hơn. Liên tục tham gia các Hội thảo, các chuyên đề về phương pháp giảng dạy bộ môn tiếng Anh. Tham gia Hội thảo quốc tế VietTESOL từ năm 2014 đến nay với nhiều báo cáo tham luận. Năm 2023, 12 giáo viên tham dự VietTESOL với 3 báo cáo tham luận; năm 2024, 8 giáo viên tiếp tục tham dự hội thảo chuyên môn với 2 báo cáo. Năm 2025 có 12 thầy cô tham gia và 3 báo cáo tham luận. Năm 2026 có 16 thầy cô tham gia với 4 báo cáo Bởi vậy, câu nói của thầy: “Nếu những việc làm của tôi, kinh nghiệm giảng dạy cũng như những điều tôi tâm huyết có sức lan tỏa đến một ai đó, tức là tôi đã gián tiếp làm được một việc có ích phải không?” nghe nhẹ nhàng nhưng lại nói rất đúng về cách thầy làm nghề: không giữ những điều mình biết cho riêng mình, bởi tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được sẻ chia và lan tỏa.
Từ tháng 7/2019, thầy đảm nhiệm vị trí Phó Hiệu trưởng và tháng 3/2021 trở thành Hiệu trưởng Trường THCS Độc Lập. Cương vị mới mang theo nhiều trách nhiệm hơn, nhưng điều đặc biệt là chiếc ghế Hiệu trưởng dường như chưa bao giờ đưa thầy ra xa bục giảng. Thầy vẫn dự giờ, thăm lớp, cùng giáo viên rút kinh nghiệm sau mỗi tiết dạy, phân tích chất lượng học sinh, quan tâm cả bồi dưỡng học sinh giỏi lẫn hỗ trợ những em còn yếu. Những bài dạy khó được đưa ra trao đổi, giáo viên có kinh nghiệm được khuyến khích dạy minh họa, sinh hoạt chuyên môn được kết nối rộng hơn để đồng nghiệp có cơ hội học hỏi lẫn nhau. Ở Trịnh Đức Thảo, chuyên môn không phải một phần việc người Hiệu trưởng giao xuống; đó là nơi người Hiệu trưởng trực tiếp hiện diện. Thầy hiểu rằng muốn giáo viên đổi mới, người quản lý phải hiểu những trăn trở của một giờ dạy; muốn xây dựng đội ngũ mạnh, không thể chỉ bằng những bản kế hoạch; và muốn đồng nghiệp giữ được tình yêu nghề, người dẫn dắt trước hết phải cho họ nhìn thấy tình yêu nghề trong chính mình.
Từ một lớp học đến cả một ngôi trường, phạm vi trách nhiệm ngày một rộng hơn nhưng điểm đến cuối cùng vẫn là con người. Trong vai trò quản lý, thầy quan tâm xây dựng đội ngũ, văn hóa nhà trường và môi trường giáo dục hướng đến những giá trị “lễ phép, thân thiện, trung thực và trách nhiệm”; thúc đẩy tinh thần “trường học hạnh phúc”, chăm lo sự phát triển của giáo viên và hỗ trợ những học sinh còn nhiều khó khăn. Có lẽ bởi vậy, ở người Hiệu trưởng ấy, người ta không chỉ thấy tư duy của một nhà quản lý mà còn thấy sự tinh tế của một nhà giáo: quản lý một ngôi trường nhưng vẫn nhìn ngôi trường bằng đôi mắt của người đứng lớp; dẫn dắt một tập thể nhưng vẫn hiểu rằng phía sau mọi kế hoạch, mọi chỉ tiêu và mọi con số cuối cùng vẫn là sự trưởng thành của thầy và trò.
Ba thập niên gắn bó với giáo dục đã mang đến cho thầy nhiều sự ghi nhận: 15 lần Giáo viên dạy giỏi cấp thành phố, 5 lần Giáo viên dạy giỏi xuất sắc cấp tỉnh 21 năm đạt danh hiệu CSTĐ cấp cơ sở và 2 lần đạt CSTĐ cấp tỉnh; Giấy khen của Giám đốc Sở GDĐT đạt thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước có nhiều đóng góp cho sự nghiệp phát triển giáo dục và đào tạo; Cuộc vận động "Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo"; Kỷ niệm chương "Vì thế hệ trẻ" của BCH Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; Được bình chọn là cá nhân tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, 5 lần được nhận bằng khen của Chủ tịch UBND Tỉnh; 1 lần được nhận bằng khen của Công đoàn giáo dục Việt Nam; 2 lần được nhận bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD và ĐT, 1 lần được nhận bằng khen của Thủ tướng chính phủ; Năm 2017, thầy được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú. Tháng 3/2025, thầy vinh dự được trao Huân chương Lao động hạng Ba. Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận xứng đáng cho một hành trình dài, nhưng thước đo mà thầy dành cho chính mình dường như lại giản dị và khắt khe hơn. Thầy từng tâm sự: “Nghề dạy học cần phải có một cái tâm trong sáng, bởi sản phẩm của người thầy không phải là sắt, là gỗ mà là trái tim và khối óc con người.” Bởi “sản phẩm” của nghề là con người, người thầy ấy chưa bao giờ dễ dàng cho phép mình bằng lòng với ngày hôm qua.
Nhìn lại hành trình ấy trong dịp 60 năm Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên, câu chuyện của NGƯT Trịnh Đức Thảo cũng gợi một cách thật đẹp về sức sống của một mái trường sư phạm. Năm 1995, từ nơi này, một chàng thủ khoa mang theo ước mơ làm thầy bước vào cuộc đời. Ba mươi năm sau, phạm vi trách nhiệm đã đi từ một lớp học đến một đội ngũ, rồi cả một nhà trường; phía sau tên thầy đã có những danh hiệu và phần thưởng cao quý. Nhưng điều quý giá nhất mà mái trường Sư phạm đã trao có lẽ không nằm ở tấm bằng của ngày tốt nghiệp, mà ở ngọn lửa nghề nghiệp được một người học trò mang theo, gìn giữ rồi trao lại cho biết bao người khác. Từ những giờ học tiếng Anh đến những đồng nghiệp được dìu dắt, từ những thế hệ học sinh trưởng thành đến một tập thể cùng đổi mới, ngọn lửa ấy cứ thế được nối dài.
Và sau tất cả, có lẽ hình ảnh đẹp nhất về thầy Trịnh Đức Thảo vẫn không phải là những danh hiệu đứng trước tên mình, mà là hình ảnh một người đứng đầu vẫn chăm chút cho từng giờ dạy, một người làm quản lý vẫn đau đáu với chuyên môn và một người thầy sau ba mươi năm vẫn chọn cho mình một cuộc thi không có đối thủ nào khác ngoài chính mình: “Mỗi giờ lên lớp là một giờ tự thi đua với lòng mình.” Bởi chức vụ có thể gọi tên một chặng đường, danh hiệu có thể ghi nhận một hành trình, nhưng trái tim của người đứng lớp mới là điều làm nên một Người Thầy.